Pozew o zabezpieczenie potrzeb rodziny – jak skutecznie bronić swoich praw przed sądem?
Otrzymanie od współmałżonka pozwu o zabezpieczenie potrzeb rodziny lub wniosku o udzielenie zabezpieczenia potrzeb rodziny na podstawie art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego to moment, w którym niepewność, gniew
i poczucie niesprawiedliwości mogą całkowicie sparaliżować racjonalne działanie, zwłaszcza gdy współmałżonek żąda wysokich środków na swoje utrzymanie. Jako prawnicy z Kancelarii Glass-Brudziński A. Adwokaci i Radcy Prawni posiadający wieloletnie doświadczenie w prawie rodzinnym pomożemy Ci zrozumieć Twoje prawa
i ochronić majątek.
Spis treści
- Co to jest zabezpieczenie potrzeb rodziny w polskim prawie rodzinnym?
- Jakie masz prawa po otrzymaniu pozwu o zabezpieczenie potrzeb rodziny?
- Zasada równej stopy życiowej a możliwości majątkowe i zarobkowe małżonków.
- Kluczowe orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Sądów Apelacyjnych w sprawach o zabezpieczenie potrzeb rodziny.
- Jak napisać skuteczną odpowiedź na pozew o zabezpieczenie potrzeb rodziny?
- Najczęściej zadawane pytania (FAQ) w sprawach o zabezpieczenia potrzeb rodziny.
Co to jest zabezpieczenie potrzeb rodziny w polskim prawie rodzinnym?
Zgodnie z przepisem art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zwanego dalej „K.r.o.”) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także,
w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.
Kiedy dochodzi do głębokiego kryzysu w związku małżeńskim, a jeden z małżonków odmawia dobrowolnego łożenia na utrzymanie wspólnie założonej rodzinny, drugi z małżonków może wystąpić z roszczeniem o zaspokojenie potrzeb całej rodziny lub z wnioskiem o jego zabezpieczenie.
Celem roszczenia o zaspokojenie potrzeb rodziny jest natychmiastowe dostarczenie środków finansowych, aby zabezpieczyć prawidłowe funkcjonowanie rodziny jako całości oraz utrzymać dotychczasowy standard życia. W odróżnieniu od klasycznych alimentów, świadczenie z art. 27 K.r.o. obejmuje koszty utrzymania całej rodziny, w tym m.in. koszty utrzymania zajmowanego mieszkania lub domu, wyżywienie, koszty związane z edukacją dzieci, jak i indywidualne potrzeby drugiego współmałżonka. Postanowienie sądu o udzielenie zabezpieczenia potrzeb rodziny wydane w trybie zabezpieczania staje się natychmiast wykonalne, co oznacza, że brak wpłaty może skutkować natychmiastowym wszczęciem egzekucji komorniczej.
Jakie masz prawa po otrzymaniu pozwu o zabezpieczenie potrzeb rodziny?
Wiele osób po odebraniu korespondencji z sądu błędnie uważa, że sprawa została już przesądzona, a żądania małżonka automatycznie staną się prawem. Nic bardziej mylnego – jako strona pozwana posiadasz pełen wachlarz praw procesowych, z których możesz skorzystać. W toku postępowania sąd będzie ustalał usprawiedliwiony koszty utrzymania założonej przez Was rodziny oraz możliwości majątkowe i zarobkowe każdego z małżonków.
Przede wszystkim masz prawo do wniesienia pisemnej odpowiedzi na pozew o zabezpieczenie potrzeb rodziny i przedstawienia własnych twierdzeń, dowodów na ich poparcie oraz wniosków dowodowych.
Masz pełne prawo do kwestionowania przedstawionego przez drugiego małżonka zestawienia usprawiedliwionych kosztów utrzymania założonej rodziny, wskazując, że wydatki zostały zawyżone lub są fikcyjne.
Konieczne jest przedstawienie własnych usprawiedliwionych potrzeb oraz osobistych starań, jakie wkładasz w opiekę nad dziećmi czy prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Jeśli samodzielnie opłacasz kredyt hipoteczny za wspólne mieszkanie, robisz zakupy lub opłacasz prywatną opiekę medyczną dzieci, sąd musi to uwzględnić przy wyliczeniu Twoje udziału w kosztach utrzymania rodziny.
Masz prawo żądać wglądu w pełną dokumentację finansowo-majątkową małżonka, który wystąpił z roszczeniem, w tym żądać przedstawienia przez niego m.in.: zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), historii rachunków bankowych, kart kredytowych oraz zaświadczenia o aktualnie uzyskiwanych zarobkach.
Zasada równej stopy życiowej a możliwości majątkowe i zarobkowe małżonków
W sprawach o zaspokojenie potrzeb rodziny kluczowym pojęciem, na które powołują się sądy, jest zasada równej stopy życiowej wszystkich członków rodziny. Zgodnie z tą doktryną, dzieci oraz współmałżonek mają prawo żyć na takim samym poziomie materialnym, jaki reprezentuje partner osiągający wyższe dochody. Oznacza to, że jeśli jeden z małżonków prowadzi dochodową działalność gospodarczą, a drugi zajmuje się domem, standard życia po rozstaniu nie powinien drastycznie spaść dla żadnej ze stron.
Drugim filarem ustaleń sądu są tzw. możliwości zarobkowe i majątkowe, które nie są tożsame z faktycznie osiąganym w danym momencie dochodem. Sąd ocenia, ile hipotetycznie mógłby zarobić dany małżonek, biorąc pod uwagę jego wykształcenie, wiek, doświadczenie zawodowe oraz stan zdrowia. Jeśli Twój współmałżonek celowo rezygnuje z pracy lub zaniża swoje dochody, aby uzyskać wyższe zabezpieczenie, konieczne jest wykazanie tego przed sądem.
Kluczowe orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Sądów Apelacyjnych
Wieloletnia praktyka sądowa ukształtowała bardzo bogatą, ale i jednolitą linię orzeczniczą, która stanowi potężny oręż w rękach doświadczonego adwokata prawa rodzinnego.
Poniżej przedstawiamy kluczowe orzeczenia, które regularnie wykorzystujemy w Kancelarii Adwokackiej Glass-Brudziński Adwokaci i Radcy Prawni do budowania skutecznej linii obrony naszych klientów:
- Uchwała Sądu Najwyższego cała Izba Sądu Najwyższego – Izby Cywilna i Administracyjna z dnia 16 grudnia 1987 roku (sygn. akt III CZP 91/86) – to absolutny kamień milowy w polskim prawie rodzinnym. Sąd Najwyższy wskazał w niej, że małżonek może dochodzić zaspokajania potrzeb na zasadzie art. 27 K.r.o. zarówno wtedy, gdy rodzinę tworzą małżonkowie i dzieci będące na ich utrzymaniu, jak i wtedy, gdy w rodzinie dzieci takich nie ma. Ponad Sąd Najwyższy wskazał, że przez usprawiedliwione potrzeby uprawnionego rozumieć należy potrzeby, których zaspokojenie zapewni mu – odpowiedni do jego wieku i uzdolnień – prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy. Z kolei możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego określają zarobki i dochody, jakie uzyskiwałby przy pełnym wykorzystaniu swych sił fizycznych i zdolności umysłowych, nie zaś rzeczywiste zarobki i dochody. Co najważniejsze, dzieci mają prawo do równej z rodzicami stopy życiowej niezależnie od tego, czy żyją z nimi wspólnie, czy też oddzielnie.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2012 roku (sygn. akt III CZP 77/12) – Sąd Najwyższy rozstrzygnął w niej niezwykle ważną i sporną kwestię dotyczącą dzieci pełnoletnich. W uchwale tej jednoznacznie stwierdzono, że w sprawie o rozwód sąd może na wniosek jednego z małżonków orzec o obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, obejmujących również koszty utrzymania pełnoletnich, ale wciąż kształcących się i niesamodzielnych dzieci.
- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 marca 2016 roku (sygn. akt I ACz 399/16) – Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że celem zabezpieczenia w sprawach o alimenty nie jest zapewnienie wykonania przyszłego wyroku, lecz natychmiastowe dostarczanie uprawnionemu środków utrzymania.
W związku z czym, podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia, co oznacza odstępstwo od sformułowanego w art. 730(1) §1 Kodeksu postępowania cywilnego obowiązku wykazania interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia.
- Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2025 roku (sygn. akt I ACz 126/24) – w tym bardzo świeżym orzeczeniu Sąd Apelacyjny wskazał, że wypadku roszczeń z art. 27 K.r.o. koniecznym jest uprawdopodobnienie istnienia faktycznej więzi rodzinnej łączącej małżonków.
Jak napisać skuteczną odpowiedź na pozew o zabezpieczenie potrzeb rodziny?
Przygotowanie merytorycznej i profesjonalnej odpowiedzi na pozew o zabezpieczenie to najważniejszy krok w całym postępowaniu. Pierwszą zasadą, którą zawsze powtarzamy swoim klientom w Kancelarii Adwokackiej z Warszawy – Glass-Brudziński Adwokaci i Radcy Prawni, jest absolutny zakaz ulegania emocjom i unikanie niemerytorycznych zarzutów wobec współmałżonka. Sąd ustala fakty na podstawie przedstawionych mu dowodów, a nie wzajemne żale małżonków. Każde twierdzenie zawarte w Twoim piśmie musi być poparte dowodami, takimi jak faktury VAT, potwierdzenia przelewów, umowy, zaświadczenia, oświadczenia czy historie rachunków bankowych. Jeżeli twierdzisz, że regularnie przekazujesz środki pieniężne na utrzymanie i wychowanie dzieci, musisz to wykazać przed sądem.
W treści odpowiedzi należy odnieść się do każdego wydatku przedstawionego przez drugiego małżonka wykazując na jego nierealność lub brak powiązania z usprawiedliwionymi potrzebami. Warto szczegółowo opisać własne koszty utrzymania, w tym ponoszone koszty utrzymania mieszkania lub domu, wyżywienia, leczenia, jak i zaciągnięte zobowiązania. Niezbędne jest również precyzyjne określenie swoich dochodów oraz wykazanie, że żądana przez małżonka a kwota doprowadziłaby nas do całkowitej ruiny finansowej.
Pamiętaj, że pismo to musi spełniać wszystkie rygorystyczne wymogi formalne pisma procesowego określone w Kodeksie postępowania cywilnego. Samodzielna próba napisania takiego dokumentu, bez wsparcia, jakim dysponuje adwokat z wieloletnim doświadczeniem, niesie za sobą ogromne ryzyko popełnienia błędów, których nie da się już później naprawić.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ) w sprawach o zabezpieczenia potrzeb rodziny
Zabezpieczenie potrzeb rodziny udzielone na podstawie art. 27 K.r.o. przysługuje wyłącznie w trakcie trwania związku małżeńskiego i ma na celu zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb rodziny jako całości, jak i indywidualnych usprawiedliwionych potrzeb poszczególnych jej członków. Z kolei alimenty na rzecz małoletniego dziecka lub małżonka są świadczeniami o charakterze ściśle indywidualnym, uwzględniającym wyłącznie usprawiedliwione potrzeby uprawnionego.
Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że złożenie takiego pozwu o zabezpieczenie potrzeb rodziny lub wniosku o udzielenie zabezpieczenia potrzeb rodziny na czas trwania postępowania, nie wymaga wnoszenia żadnych opłat sądowych.
Obowiązek ten trwa zazwyczaj do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o rozwód lub separację, chyba że sąd uchyli je lub zmieni wcześniej.
Sama separacja faktyczna, czyli sytuacja, w której małżonkowie nie mieszkają razem, ale nie mają rozwodu nie zwalnia automatycznie z tego obowiązku, zwłaszcza gdy ze związku pochodzą małoletnie dzieci. Jednakże w przypadku małżeństw bezdzietnych, trwała i zupełna separacja faktyczna może stanowić silny argument dla sądu do oddalenia wniosek o zabezpieczenie lub ograniczenia go do zasady równej stopy życiowej.
W przypadku, gdy sąd wyda postanowienie o zabezpieczeniu zaspokojenia potrzeb rodziny, w którym ustali bardzo wygórowany Twój udział w kosztach utrzymania rodziny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia masz prawo złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia postanowienia o zabezpieczeniu. Koszt takiego wniosku to kwota 30,00 PLN. Następnie w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia wraz z uzasadnieniem możesz złożyć zażalenie do sądu II instancji. W zażaleniu należy precyzyjnie wskazać w jakim zakresie zaskarżasz wydane postanowienie oraz jakich błędów dopuścił się sąd I instancji.
Tak, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, którego wyrazem jest m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia z dnia 28 listopada 2012 roku (sygn. akt III CZP 77/12), na wniosek jednego z małżonków sąd może orzec o obowiązku przyczyniania się do zaspokojenia w czasie trwania postępowania potrzeb rodziny, także obejmujących koszty utrzymania pełnoletnich dzieci. Warunkiem koniecznym jest jednak to, aby pełnoletnie dziecko było nadal niesamodzielne finansowo.
Jeśli otrzymałeś pismo z sądu dotyczące zabezpieczenia potrzeb rodziny, nie czekaj na rozwój wypadków. Skontaktuj się z nami już dziś i umów się na spotkanie z adwokat Joanną Skoczylas, aby omówić Twoją sytuację, przeanalizować dokumenty finansowe i przygotować profesjonalną odpowiedź, która skutecznie ochroni Twoje prawa i interesy.
Nazywam się Joanna Skoczylas i jestem adwokatem z 14-letnim doświadczeniem w reprezentowaniu klientów przed sądami. Specjalizuję się w prawie rodzinnym. Na co dzień pracuję w renomowanej i powszechnie cenionej Kancelarii Glass-Brudziński A. Adwokaci i Radcy Prawni w Warszawie. Nasz zespół ekspertów od lat wspiera i doradza w postępowaniach rozwodowych.
Zapraszamy do kontaktu:
Kancelaria Adwokacka Glass-Brudziński i Wspólnicy
ul. Łucka 15 lok. 1001, 00- 842 Warszawa
Strona internetowa: https://glassbrudzinski.pl
Skuteczność. Doświadczenie. Bezpieczeństwo Twoje i Twojej rodziny.
