Windykacja należności to dla wielu przedsiębiorców i osób prywatnych temat, który spędza sen z powiek – kontrahent nie płaci za wykonaną usługę, najemca zalega z czynszem, a znajomy, któremu pożyczyłeś pieniądze, unika kontaktu. Im dłużej czekasz z podjęciem działań, tym trudniej odzyskać należność – roszczenia się przedawniają, a dłużnik ma czas na wyzbycie się majątku. Warto wiedzieć, że polskie prawo daje wierzycielowi konkretne narzędzia, by skutecznie i w rozsądnym czasie odzyskać swoje pieniądze.

Kancelaria GLASS-BRUDZIŃSKI Adwokaci i Radcy Prawni z Warszawy (Śródmieście) i jej zespół zapewnia skuteczne i kompleksowe wsparcie prawne w zakresie dochodzenia niezaspokojonych roszczeń finansowych – zarówno na etapie postępowania przedsądowego, sądowego, jak i egzekucyjnego. Nasi adwokaci i radcowie prawni prowadzą sprawy windykacyjne zarówno dla przedsiębiorców, jak i osób prywatnych, dobierając strategię odpowiednią do wartości długu i sytuacji dłużnika.

Czym jest windykacja i jakie są jej etapy

Windykacja to ogół działań zmierzających do odzyskania należności od dłużnika, który nie wywiązał się ze swojego zobowiązania w terminie. W praktyce wyróżnia się trzy etapy windykacji: windykację polubowną (przedsądową), windykację sądową oraz postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika. Podstawą prawną roszczeń pieniężnych jest przede wszystkim Kodeks cywilny, w tym art. 353 KC definiujący istotę zobowiązania oraz art. 481 KC dający wierzycielowi prawo do odsetek za opóźnienie w zapłacie, nawet bez konieczności wykazywania szkody.

• windykacji polubownej – negocjacji, wezwań do zapłaty, ugód i porozumień ratalnych;
• postępowania sądowego – w tym elektronicznego postępowania upominawczego (e-sąd) oraz postępowania nakazowego;
• uzyskania klauzuli wykonalności i nadania sprawie biegu egzekucyjnego;
• współpracy z komornikiem sądowym na etapie egzekucji majątku dłużnika.

Windykacja polubowna – wezwanie do zapłaty

Pierwszym i najczęściej najskuteczniejszym krokiem jest wezwanie do zapłaty – pismo, w którym wierzyciel wzywa dłużnika do uregulowania należności w wyznaczonym terminie, wskazując kwotę główną, odsetki oraz konsekwencje braku zapłaty. Prawidłowo sporządzone wezwanie, wysłane listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, ma znaczenie nie tylko wizerunkowe, ale i procesowe – jego brak może skutkować obciążeniem wierzyciela kosztami procesu, nawet jeśli dłużnik zapłaci już po wniesieniu pozwu (art. 101 Kodeksu postępowania cywilnego).

Na tym etapie warto również rozważyć negocjacje i zawarcie ugody, np. rozłożenie długu na raty czy ustalenie nowego terminu płatności. Ugoda, zwłaszcza zawarta w formie aktu notarialnego z oświadczeniem dłużnika o poddaniu się egzekucji (art. 777 § 1 pkt 5 KPC), pozwala uniknąć długotrwałego procesu sądowego i od razu, w razie niewykonania ugody, skierować sprawę do komornika.

Windykacja sądowa – e-sąd, nakaz zapłaty i pozew

Jeżeli windykacja polubowna nie przynosi efektu, kolejnym krokiem jest skierowanie sprawy na drogę sądową. W wielu przypadkach najszybszym rozwiązaniem jest elektroniczne postępowanie upominawcze prowadzone przez e-sąd w Lublinie (art. 505 (29) i nast. KPC) – pozwala ono na złożenie pozwu przez internet i uzyskanie nakazu zapłaty bez konieczności stawiennictwa w sądzie. Alternatywą jest postępowanie nakazowe (art. 485 KPC), dostępne m.in. gdy roszczenie jest udokumentowane fakturą zaakceptowaną przez dłużnika, wekslem lub innym dokumentem urzędowym – daje ono wierzycielowi natychmiastowy tytuł zabezpieczenia już z chwilą wydania nakazu.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. III CZP 138/07, wskazał, że prawidłowe udokumentowanie roszczenia już na etapie pozwu istotnie przyspiesza całe postępowanie i zwiększa szansę na wydanie korzystnego dla wierzyciela orzeczenia bez konieczności przeprowadzania rozprawy. Dlatego tak istotne jest, by już od momentu powstania należności gromadzić dokumentację – umowy, faktury, korespondencję i potwierdzenia wykonania usługi.

Klauzula wykonalności i tytuł wykonawczy

Samo uzyskanie wyroku lub nakazu zapłaty nie daje jeszcze możliwości wszczęcia egzekucji – niezbędne jest nadanie orzeczeniu klauzuli wykonalności (art. 776 i nast. KPC). Tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności staje się tytułem wykonawczym, który stanowi podstawę do skierowania sprawy do komornika sądowego. Wniosek o nadanie klauzuli składa się do sądu, który wydał orzeczenie, a sama procedura trwa zazwyczaj kilka do kilkunastu dni roboczych.

Warto pamiętać, że w przypadku ugód zawartych przed sądem lub aktów notarialnych z klauzulą poddania się egzekucji, wierzyciel może pominąć etap procesu sądowego i od razu wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności – co znacząco skraca czas dochodzenia należności.

Postępowanie egzekucyjne i rola komornika

Na podstawie tytułu wykonawczego wierzyciel składa wniosek egzekucyjny do komornika sądowego, wskazując znany majątek dłużnika (rachunki bankowe, wynagrodzenie za pracę, nieruchomości, ruchomości) lub zlecając komornikowi jego poszukiwanie. Zgodnie z art. 801(1) KPC komornik może zwrócić się do organów i instytucji (m.in. ZUS, urzędów skarbowych, banków) o udzielenie informacji niezbędnych do przeprowadzenia egzekucji, co znacznie ułatwia namierzenie majątku nieuczciwego dłużnika.

1. Złożenie wniosku egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym do właściwego komornika;
2. Zajęcie rachunków bankowych, wynagrodzenia za pracę lub innych składników majątku dłużnika;
3. W razie potrzeby – licytacja ruchomości lub nieruchomości należących do dłużnika;
4. Wypłata wyegzekwowanych środków na rzecz wierzyciela, pomniejszonych o koszty egzekucji.

W sytuacji, gdy egzekucja okaże się bezskuteczna – np. dłużnik nie ma żadnego majątku – wierzyciel może uzyskać od komornika postanowienie o umorzeniu postępowania z powodu bezskuteczności egzekucji, które samo w sobie stanowi cenny dokument, np. do celów podatkowych czy dochodzenia roszczeń od innych osób odpowiedzialnych za dług dłużnika (np. członków zarządu spółki na podstawie art. 299 Kodeksu spółek handlowych).

Przedawnienie roszczeń – nie czekaj zbyt długo

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego ogólny termin przedawnienia roszczeń wynosi 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata. Po upływie terminu przedawnienia dłużnik może skutecznie uchylić się od zapłaty, powołując się na ten zarzut w toku procesu – dlatego kluczowe jest, by nie zwlekać z podjęciem działań windykacyjnych. Warto pamiętać, że złożenie pozwu, wniosku o zawezwanie do próby ugodowej czy uznanie długu przez dłużnika przerywa bieg przedawnienia, dając wierzycielowi dodatkowy czas na dochodzenie roszczenia.

Zakres usług kancelarii w windykacji należności

Dla naszych Klientów świadczymy kompleksowe usługi prawne w zakresie windykacji należności, m.in.:

• sporządzanie i wysyłkę wezwań do zapłaty;
• negocjacje z dłużnikami oraz zawieranie ugód, w tym ugód z klauzulą poddania się egzekucji;
• składanie pozwów w elektronicznym postępowaniu upominawczym (e-sąd) oraz postępowaniu nakazowym;
• reprezentację przed sądem na każdym etapie postępowania, w tym w postępowaniu apelacyjnym;
• uzyskiwanie klauzul wykonalności i przygotowywanie wniosków egzekucyjnych;
• współpracę z komornikami sądowymi na etapie egzekucji;
• windykację należności od osób fizycznych, przedsiębiorców i spółek prawa handlowego;
• dochodzenie roszczeń od członków zarządu spółki w razie bezskuteczności egzekucji wobec spółki;
• zabezpieczanie roszczeń jeszcze przed wszczęciem postępowania sądowego;
• doradztwo w zakresie zabezpieczania przyszłych transakcji przed ryzykiem niewypłacalności kontrahenta.

Jeśli potrzebujesz pomocy w odzyskaniu należności, zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią. Zachęcamy też do zapoznania się z naszymi poradnikami prawnymi oraz z ofertą skutecznej pomocy prawnej w Warszawie.

Najczęściej zadawane pytania – windykacja należności