Przynależność spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu do majątku wspólnego małżonków w kontekście zasady surogacji

Przynależność spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu do majątku wspólnego małżonków w kontekście zasady surogacji (art. 33 pkt 10) Kodeksu Rodzinnego...

Strona główna » Poradniki prawne » Przynależność spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu do majątku wspólnego małżonków w kontekście zasady surogacji
Glass Brudziński - Kancelaria Adwokacka i Radców Prawnych Warszawa - Emblemat

Adwokaci i Radcy Prawni

Jeśli masz pytania, skontaktuj się z Glass – Brudziński – Adwokaci i Radcy Prawni Warszawa.

Przynależność spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu do majątku wspólnego małżonków w kontekście zasady surogacji (art. 33 pkt 10) Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego)

W dniu 22 kwietnia 2015 r. Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. III CZP 13/15 podjął uchwałę w myśl której prawo odrębnej własności lokalu, powstałe na skutek przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r., pozostaje składnikiem majątku osobistego małżonka mimo, iż umowa przenosząca własności nieruchomości została zawarta w trakcie związku małżeńskiego.

Przedmiotowa uchwała

Przedmiotowa uchwała stanowiła odpowiedź na następujące pytanie prawne sformułowane przez Sąd Okręgowy w Białymstoku:

„Czy prawo odrębnej własności lokalu nabyte w czasie trwania małżeńskiej wspólności ustawowej, wskutek przekształcenia lokatorskiego prawa do lokalu na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1180) – na zasadzie surogacji wchodzi w skład majątku osobistego tego z małżonków, do którego majątku osobistego wchodziło lokatorskie prawo do lokalu?”

Stan faktyczny prowadzonej sprawy

W tym miejscu należy przywołać stan faktyczny na kanwie którego doszło do wydania powyższej uchwały:

W dniu 18 stycznia 1990 r. zarząd spółdzielni mieszkaniowej przydzielił jednemu z członków- Kazimierzowi G. pozostającemu w związku małżeńskim, na warunkach prawa lokatorskiego, lokal mieszkalny. W dniu 25 stycznia 1995 r. zmarła małżonka Kazimierza G. W dniu 23 listopada 2002 r. Kazimierz G. ponownie zawarł związek małżeński, a małżonkowie zamieszkali w przydzielonym lokalu. Na wniosek Kazimierza G. zarząd Spółdzielni wskazał, że warunkiem zawarcia umowy o ustanowienie odrębnej własności lokalu jest spłata nominalnej kwoty umorzonego kredytu budowanego w kwocie 1433,99 zł do dnia 15 stycznia 2010 r. Wskazana kwota została uiszczona w dniu 7 stycznia 2010 r., a w dniu 22 stycznia 2010 r. umową zawartą w formie aktu notarialnego Spółdzielnia ustanowiła i przeniosła na rzecz Kazimierza G. odrębną własność lokalu. Umowa została zawarta na podstawie art. 12 ust. 1 i 12 ustawy z dnia 15 stycznia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 1222 ze zm. – dalej: „u.s.m.”) i na podstawie ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.). Wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r. Sąd Rejonowy w Sokółce ustanowił między małżonkami rozdzielność majątkową, a wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku rozwiązał ich małżeństwo przez rozwód.

Sąd Rejonowy w Sokółce postanowieniem wstępnym z dnia 21 sierpnia 2014 r., wydanym w sprawie o podział majątku dorobkowego, ustalił, że w skład majątku wchodzi lokal mieszkalny. Uzasadniając orzeczenie wskazał, iż spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, jakkolwiek niedziedziczne, po śmieci współmałżonka, przypadło drugiemu małżonkowi, zatem stanowiło jego majątek odrębny (osobisty). Stan taki trwał do chwili przekształcenia tego prawa w prawo własności. W ocenie Sądu, nie było podstawy do przyjęcia surogacji przewidzianej w art. 33 pkt 10 k.r.o. ze względu na brak związku ekonomicznego prawa nowego z prawem przekształcanym. Nowe prawo powstało w sytuacji, w której żaden z małżonków nie przeznaczył na jego nabycie środków ekwiwalentnych. Prawo własności przedstawia wartość wyższą niż kwota spłaty nominalnej kredytu i wniesiony przez uczestnika wkład mieszkaniowy. Ponadto celem prawa lokatorskiego było zaspokajanie potrzeb rodziny, zatem i względy społeczne przemawiały za zaliczeniem przyrostu wartości prawa uzyskanego z przekształcenia na dobro rodziny. Za takim zaliczeniem przemawiała też okoliczność, że środki wydatkowane na przekształcenie prawa pochodziły z majątku wspólnego, ich bowiem pochodzenie z majątku osobistego uczestnika nie zostało udowodnione.

Sąd Najwyższy rozpatrując przedmiotową sprawę odwołał się do tzw. zasady surogacji.

Surogacja

Surogacja to nabywanie określonych składników majątkowych „w zamian” za inne składniki, które wiąże się z zachowaniem przynależności nabytego składnika do dotychczasowego majątku. Art. 33 pkt 1) Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego stanowi, iż do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Aktualnie w orzecznictwie zasada surogacji jest interpretowana szeroko: może polegać zarówno na zastąpieniu jednego składnika majątku nowym, ale również na odpowiednim przekształceniu wcześniej istniejącego prawa w inne prawo.

W omawianej uchwale Sąd Najwyższy wskazał, iż nie można pomijać okoliczności, że spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, w chwili swego ustania, miało wartość równą wartości rynkowej lokalu, co wynika z art. 11 ust. 2 i 21 u.s.m., które pozwalają określić wartość spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w chwili wygaśnięcia tego prawa i jest to wartość rynkowa lokalu. Nie powinno budzić wątpliwości, że prawo przysługujące dotychczas uczestnikowi przestaje istnieć i jest to sytuacja analogiczna z jego wygaśnięciem. W razie wygaśnięcia spółdzielczego prawa do lokalu, spółdzielnia zobowiązana jest wypłacić osobie uprawnionej rynkową wartość lokalu. Prawo to zatem, w chwili ustania, ma wartość odpowiadającą wartości rynkowej lokalu i tę samą wartość nabywa w tej samej chwili prawo wykreowane umową. We wskazanej więc sytuacji nie ma przyrostu wartości, a ekwiwalentność ekonomiczna obu tych praw nie nasuwa wątpliwości. W tych okolicznościach należy przyjąć, że prawo nabyte (odrębna własność lokalu) zostało uzyskane, w sensie ekonomicznym, kosztem majątku osobistego.

Z uwagi na powyższe należało uznać, iż prawo odrębnej własności lokalu nabyte na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. przez pozostającego w małżeńskiej wspólności ustawowej członka spółdzielni, któremu przysługiwało stanowiące jego majątek osobisty spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, należy do majątku osobistego tego członka.

Poniżej link do omawianej uchwały:

http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia3/III%20CZP%2013-15.pdf

Adwokaci i Radcy Prawni - Warszawa

Kancelaria Adwokacka Glass-Brudziński

Jeśli szukasz skutecznego i dobrego adwokata lub radcy prawnego na terenie Warszawy, który skutecznie poprowadzi Twoją sprawę - skontaktuj się z nami. Tworzymy zespół doświadczonych i skutecznych adwokatów z Warszawy (Centrum – Śródmieście), którzy profesjonalnie zajmą się Twoimi sprawami i zabezpieczą Twoje interesy.

Kancelaria Adwokacka Warszawa

Adwokaci i Radcy Prawni Glass-Brudziński Warszawa

Zainteresował Państwa ten artykuł prawny? A może szukają Państwo innych tematów, bądź doprecyzowania poruszonych zagadnień prawnych? Prosimy o wysłanie stosownych informacji w poniższym formularzu. Nasz zespół doświadczonych prawników, adwokatów oraz radców prawnych z Warszawy mających szeroką wiedzę z różnych dziedzin prawa zapoznają się z wysłaną prośbą i dołożą wszelkich starań by udzielić stosownych informacji. 

7 + 11 =

Adwokat Warszawa • Kancelaria Prawna

Kancelaria Adwokacka Warszawa

Adwokaci i Radcy Prawni Glass-Brudziński Warszawa

Nasz zespół tworzą doświadczeni adwokaci, radcy prawni, prawnicy oraz asystenci z centrum Warszawy.
Poznajmy się bliżej, obsługujemy zarówno klientów korporacyjnych, jak i indywidualnych.

Adwokaci z Warszawy (Centrum)

Doradztwo i pomoc prawna Glass-Brudziński Warszawa

Siedziba naszej Kancelarii Adwokackiej i Radców prawnych mieści się w Warszawie, a dokładnie w samym jej centrum, ul. Łucka 15 lok. 1001, 00-842 Warszawa, Piętro X. Założycielem Kancelarii Adwokackiej GLASS-BRUDZIŃSKI Adwokaci i Radcy Prawni z Warszawy jest adwokat Artur Glass-Brudziński, który czynnie wykonuje zawód adwokata w ramach przynależności do Warszawskiej Izby Adwokackiej.

Eksperci prawa z Warszawy

Kompleksowa pomoc prawna Glass-Brudziński Warszawa

Dla adwokatów oraz radców prawnych naszej Kancelarii z Warszawy nie ma trudnych spraw, są tylko nowe wyzwania, na które z pewnością znajdziemy optymalne rozwiązanie. Wiele prowadzonych spraw rozstrzygamy prostymi i najbardziej skutecznymi rozwiązaniami już na etapie przedsądowym.