Ustanowienie rozdzielności majątkowej to moment zwrotny, który bardzo często wiąże się z ogromnym obciążeniem emocjonalnym oraz niepewnością o przyszłość dorobku całego życia. Szczególny niepokój budzi sytuacja, w której kluczowym i najbardziej dochodowym składnikiem dzielonego majątku jest prężnie działające przedsiębiorstwo. Z perspektywy lekarza dentysty, który przez lata budował renomę swojej praktyki stomatologicznej, kluczowym stają się pytania: czy będę musiał podzielić się swoim gabinetem? jak sąd oceni wartość mojego gabinetu? Pojawiają się uzasadnione obawy o to, czy wycena nie okaże się drastycznie zawyżona ze względu na generowane przychody, skoro w rzeczywistości cała działalność opiera się wyłącznie na osobistej pracy.
Jeżeli stoją Państwo przed wyzwaniem rozliczenia wspólnego dorobku, zapraszam do bezpośredniej lektury niniejszego artykułu i kontaktu – profesjonalną pomoc na najwyższym poziomie gwarantuje Kancelaria Glass-Brudziński A. Adwokaci i Radcy Prawni, w imieniu której występuję.
Spis treści:
- Status prawny przedsiębiorstwa w składzie majątku wspólnego małżonków
- Specyfika wyceny jednoosobowego gabinetu stomatologicznego przez biegłego sądowego
- Kluczowe orzecznictwo sądów powszechnych
- Jak skutecznie zabezpieczyć swoje interesy przy wsparciu doświadczonego adwokata?
- Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Status prawny przedsiębiorstwa w składzie majątku wspólnego małżonków
Jeżeli założyłeś swój gabinet stomatologiczny w formie jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) w trakcie trwania ustawowej wspólności małżeńskiej, to w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wchodzi on w skład Waszego majątku wspólnego. Oznacza to, że po ustanowieniu rozdzielności majątkowej, drugiemu małżonkowi przysługuje prawo do żądania rozliczenia wartości tego przedsiębiorstwa. Musisz jednak pamiętać o kluczowym rozróżnieniu: podziałowi nie podlega sama firma jako podmiot czy uprawnienie do wykonywania zawodu, lecz materialne i niematerialne składniki tworzące to przedsiębiorstwo w myśl art. 551 Kodeksu cywilnego. W Twoim przypadku będzie to nie tylko nowoczesny sprzęt stomatologiczny, ale również środki zgromadzone na rachunkach bankowych, samochód osobowy czy ewentualne wierzytelności.
Specyfika wyceny jednoosobowego gabinetu stomatologicznego przez biegłego sądowego
Wycena gabinetu stomatologicznego rządzi się bardzo specyficznymi regułami. Kluczowym wyzwaniem w procesie sądowym jest fakt, że sukces finansowy takiego gabinetu opiera się niemal wyłącznie na Twoich osobistych kwalifikacjach, renomie, precyzji i relacji z pacjentami. W takich okolicznościach powołany przez sąd biegły z zakresu wyceny przedsiębiorstw najczęściej stosuje metodę majątkową. Metoda majątkowa polega na ustaleniu wartości przedsiębiorstwa poprzez obliczenie wartości jego netto aktywów, czyli odjęcie wartości zobowiązań (pasywów obcych) od wartości posiadanego majątku (aktywów).
Metoda majątkowa ma kilka odmian, a mianowicie:
- Metodę księgową – to najprostszy sposób wyceny przedsiębiorstwa, w której wartość przedsiębiorstwa jest równa jego kapitałowi własnemu wykazanemu w bilansie. Matematycznie polega ona na odjęciu wartości zobowiązań (pasywów obcych) od całkowitej wartości aktywów przedsiębiorstwa według stanu zapisanego w księgach rachunkowych. Niestety metoda księgowa rzadko pokazuje realną wartość rynkową przedsiębiorstwa.
- Metodę skorygowanych aktywów netto – to najpopularniejsza i najbardziej rzetelna technika stosowana do wyceny przedsiębiorstw. Polega ona na aktualizacji wartości każdego składnika majątku oraz zobowiązań firmy w oparciu o ich aktualne wartości rynkowe na dzień wyceny. Bezsprzecznie metoda skorygowanych aktywów netto oddaje rzeczywistą wartość przedsiębiorstwa, niemniej jednak jest to metoda bardzo czasochłonna oraz kosztowna.
- Metodę likwidacyjną – wartość przedsiębiorstwa określa się przez pryzmat całkowitego zakończenia jego działalności i wyprzedaży majątku. Wartość ze sprzedaży majątku pomniejsza się o koszty likwidacji oraz spłatę długów. Bezsprzecznie prowadzi to do zaniżenia rzeczywistej wartości przedsiębiorstwa.
- Metodę odtworzeniową – wartość przedsiębiorstwa to suma nakładów finansowych, jakie inwestor musiałby dzisiaj ponieść, aby zakupić lub wytworzyć identyczne składniki majątku (o takim samym stopniu zużycia), a następnie pomniejszona o wartość zobowiązań przedsiębiorstwa.
Niezwykle istotne jest, aby biegły w swojej opinii nie przypisał gabinetowi tzw. wartości firmy (goodwill) opartej na dochodach, które wygenerowałeś. Skoro pacjenci przychodzą „do Ciebie”, a nie do „marki korporacyjnej”, to po Twoim odejściu gabinet jako sam lokal ze sprzętem traci zdolność generowania takich zysków.
Kluczowe orzecznictwo sądów powszechnych
Wieloletnia praktyka sądowa ukształtowała zasady dotyczące rozliczania przedsiębiorstw w sprawach podziału majątku. Poniższe orzeczenia stanowią potężny oręż w rękach doświadczonego adwokata podczas formułowania twierdzeń, zarzutów i wniosków w pismach procesowych:
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2018 roku (sygn. akt III CZP 103/17)
W sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami skład majątku wspólnego ustala się według chwili ustania wspólności majątkowej, a jego wartość według stanu tego majątku oraz cen w chwili dokonywania podziału.
Dla przykładu wskazać należy, że sprzęt stomatologiczny zakupiony w 2022 roku będzie wyceniany według jego rzeczywistej wartości rynkowej w roku podziału (np. 2026), a nie według cen zakupu z faktury VAT, co bezsprzecznie obniża wartość ewentualnej spłaty na rzecz byłego małżonka.
Wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 31 października 2023 roku (sygn. II Ca 890/23)
W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy w Kielcach weryfikował opinię biegłego z zakresu wyceny przedsiębiorstw, który dokonał wyceny zarówno metodą dochodową, jak i metodą majątkowo-księgową, a następnie, chcąc zoptymalizować ostateczną wartość przedsiębiorstwa, wycenił ją jako średnią ważoną z zaprezentowanych wycen. Sąd Okręgowy w Kielcach ostatecznie uznał, że dla małych przedsiębiorstw prowadzonych w formie jednoosobowej działalności gospodarczej najwłaściwsze jest oparcie się na metodzie majątkowej (skorygowanych aktywów netto), czyli wycenie realnych fizycznych składników firmy, a nie prognozowanych przyszłych dochodów. Ponadto Sąd Okręgowy w Kielcach podkreślił, że dochody generowane przez przedsiębiorstwo były wynikiem wyłącznie osobistej fizycznej pracy wnioskodawcy.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2010 roku (sygn. akt III CSK 274/09)
Istotą ustroju wspólności ustawowej jest włączenie do majątku wspólnego małżonków dochodów, jakie każde z nich osiągnęło w czasie trwania wspólności majątkowej m.in. z majątku odrębnego. Wyłączenie z tego majątku składnika, którego podstawy ekonomiczne powstały w czasie trwania wspólności tylko dlatego, że zgodnie z przepisami jego wymagalność uzależniona była od czynności podjętych już po ustaniu wspólności, powodowałoby nieuzasadnione umniejszenie majątku wspólnego z korzyścią dla majątku odrębnego.
Jak skutecznie zabezpieczyć swoje interesy przy wsparciu doświadczonego adwokata?
Kancelaria Adwokacka Glass-Brudziński A. Adwokaci i Radcy Prawni jest liderem na rynku prawniczym, jeśli chodzi o skomplikowane podziały majątku. Wiemy, jak rozliczać leasingi medyczne, jak wykazać przed sądem nakłady z majątku osobistego oraz jak udowodnić, że osobista renoma lekarza nie stanowi składnika majątku wspólnego podlegającego rozliczeniu. Nie pozwól, aby emocje i brak profesjonalnego wsparcia zaważyły na przyszłości Twojej praktyki stomatologicznej. Zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią – zabezpieczymy Twój dorobek życia i przywrócimy Ci spokój ducha.
Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami już dziś na www.glassbrudzinski.pl i umów się na spotkanie z adwokat Joanną Skoczylas. Przeanalizuję Twój przypadek i pomogę Ci zaplanować najbezpieczniejszą linię obrony przed sądem.
Zapraszamy do kontaktu:
Kancelaria Adwokacka Glass-Brudziński i Wspólnicy | ul. Łucka 15 lok. 1001, 00-842 Warszawa | +48 22 244 58 18 | kancelaria@glassbrudzinski.pl | https://glassbrudzinski.pl
Skuteczność. Doświadczenie. Bezpieczeństwo Twoje i Twojej rodziny.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Tak, jeżeli sprzęt został zakupiony w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej ze środków pochodzących z bieżących dochodów gabinetu. Podziałowi podlega jednak aktualna wartość rynkowa sprzętu (uwzględniająca zużycie), a nie cena jego zakupu.
Ma to znaczenie fundamentalne. Taki gabinet nie posiada samodzielnej wartości dochodowej (tzw. goodwill), ponieważ zyski zależą wyłącznie od Twoich osobistych umiejętności. Sąd powinien wycenić gabinet wyłącznie metodą majątkową (wartość fizycznego sprzętu i środków pieniężnych), bez doliczania wartości „bazy pacjentów”.
Sąd przy podziale majątku ustala wyłącznie wartość aktywów (czystego majątku), zasadniczo nie dzieląc pasywów (długów). Jednakże fakt, że osobiście spłacasz raty leasingowe lub kredyt po ustaniu małżeńskiej wspólności, stanowi Twój nakład na majątek wspólny i podlega rozliczeniu finansowemu na Twoją korzyść.
Co do zasady, w przypadku jednoosobowych praktyk lekarskich opinie biegłych odrzucają koncepcję wyceny bazy pacjentów jako trwałego aktywa przedsiębiorstwa. Pacjent jest związany z konkretnym lekarzem, a nie z adresem lokalu czy marką.
Biegły dokonuje wyceny przedsiębiorstwa przy zastosowaniu jednej z metod wyceny. Najczęściej stosowaną metodą jest metoda majątkowa skorygowanych aktywów netto.
Ustanowienie rozdzielności majątkowej działa „na przyszłość” – od momentu jej podpisania chroni Twoje dochody. Wszystkie składniki gabinetu nabyte od dnia zawarcia związku małżeńskiego do dnia zawarcia rozdzielności majątkowej nadal pozostają majątkiem wspólnym i muszą zostać podzielone.
